Cobala Garden › Cẩm nang

Cây cổ thụ nổi tiếng thế giới: những cây già nhất, cao nhất, lớn nhất hành tinh

Đội ngũ Cobala Garden · Cập nhật

Cây cổ thụ nổi tiếng thế giới: những cây già nhất, cao nhất, lớn nhất hành tinh

Methuselah gần 4.800 tuổi, cây Hyperion cao hơn 115m, General Sherman to nhất thế giới, cây bồ đề Sri Maha Bodhi hơn 2.300 năm... Câu chuyện về những cây cổ thụ nổi tiếng nhất hành tinh.

Có những cây đã đứng đó từ trước khi các kim tự tháp Ai Cập được xây xong. Những cây cổ thụ nổi tiếng thế giới dưới đây là "nhân chứng sống" của hàng nghìn năm lịch sử.

Một cây cổ thụ tán rộng xoè trên bãi cỏ: cây già có thể sống hàng trăm năm (ảnh minh hoạ)

Một cây cổ thụ tán rộng xoè trên bãi cỏ: cây già có thể sống hàng trăm năm (ảnh minh hoạ).Ảnh: tác giả trên Unsplash · Giấy phép Unsplash

Methuselah — một trong những cây già nhất thế giới

Rễ cây lớn nổi trên nền rừng: bộ rễ cổ thụ có thể lan rất rộng

Rễ cây lớn nổi trên nền rừng: bộ rễ cổ thụ có thể lan rất rộng.Ảnh: tác giả trên Unsplash · Giấy phép Unsplash

Cây thông Great Basin bristlecone tên Methuselah ở dãy núi White, California (Mỹ) có tuổi khoảng 4.800 năm. Vị trí chính xác được giữ bí mật để bảo vệ cây khỏi du khách tò mò.

Hyperion — cây cao nhất thế giới

Rừng gỗ đỏ cao vút nhìn lên, dương xỉ, sương

Cây gỗ đỏ ven biển (coast redwood) Hyperion trong Vườn quốc gia Redwood, California, cao khoảng 116m — gần bằng toà nhà 35–40 tầng. Cây được phát hiện năm 2006.

General Sherman — cây lớn nhất về thể tích

Thân sequoia vỏ nâu đỏ nứt, góc thấp

Tán một cây cổ thụ nhìn từ dưới gốc: thân to, cành dày vươn rộng

Tán một cây cổ thụ nhìn từ dưới gốc: thân to, cành dày vươn rộng.Ảnh: tác giả trên Unsplash · Giấy phép Unsplash

Cây cù tùng khổng lồ (giant sequoia) General Sherman ở Vườn quốc gia Sequoia có thể tích thân khoảng 1.500m³, được xem là cây đơn thân lớn nhất thế giới tính theo thể tích.

Old Tjikko — bộ rễ hàng nghìn năm

Cây vân sam Na Uy Old Tjikko ở Thuỵ Điển có phần thân trên không quá lâu năm, nhưng hệ rễ của nó được xác định có tuổi khoảng 9.500 năm — cây liên tục tái sinh thân mới từ cùng một bộ rễ.

Sri Maha Bodhi — cây bồ đề linh thiêng

Bồ đề lá hình tim trong vườn chùa

Cây bồ đề ở Anuradhapura (Sri Lanka) được trồng năm 288 trước Công nguyên từ một nhánh của cây bồ đề nơi Đức Phật thành đạo — là cây do con người trồng có niên đại được ghi chép lâu đời nhất.

Jōmon Sugi — cây tuyết tùng huyền thoại Nhật Bản

Trên đảo Yakushima (di sản thiên nhiên thế giới), cây tuyết tùng Jōmon Sugi được ước tính hàng nghìn năm tuổi, thu hút người leo núi nhiều giờ để chiêm ngưỡng.

Cây cổ thụ lá xanh mới đứng giữa bãi cỏ

Cây cổ thụ lá xanh mới đứng giữa bãi cỏ.Ảnh: tác giả trên Unsplash · Giấy phép Unsplash

Cây di sản Việt Nam

Đa rễ khí sinh + miếu làng

Tại Việt Nam, chương trình công nhận "Cây Di sản Việt Nam" (do Hội Bảo vệ Thiên nhiên và Môi trường Việt Nam thực hiện) đã vinh danh hàng nghìn cây cổ thụ gắn với đình, chùa, làng quê và rừng nguyên sinh — như những cây đa, cây đề, cây gạo, cây sao hàng trăm năm tuổi.

Bonsai cổ thụ

Bonsai cổ thụ — thu nhỏ vẻ đẹp của những cây trăm tuổi.

Không thể mang cây cổ thụ về nhà, nhiều người chọn bonsai dáng cổ thụ để lưu giữ vẻ đẹp ấy trong một chậu nhỏ. Xem thêm triết lý bonsai của người Nhật.

Bộ rễ cây to cuốn quanh gốc: cây sống lâu nhờ rễ khoẻ và thân chắc

Bộ rễ cây to cuốn quanh gốc: cây sống lâu nhờ rễ khoẻ và thân chắc.Ảnh: tác giả trên Unsplash · Giấy phép Unsplash

Vì sao cây có thể sống lâu như vậy?

  • Cây Bristlecone (như Methuselah) mọc chậm ở nơi khắc nghiệt, gỗ đặc và giàu nhựa nên chống mục và sâu bệnh tốt.
  • Một số cây tái sinh thân mới từ cùng một bộ rễ, nên "tuổi" của cả cây có thể lớn hơn tuổi của thân hiện tại (như trường hợp Old Tjikko).
  • Ít bị con người và thiên tai tác động giúp cây tồn tại qua nhiều thế kỷ.

Bonsai "cổ thụ" khác cây cổ thụ thật thế nào?

Bonsai cổ thụ là cây nhỏ được tạo dáng giống cây lâu năm; tuổi thật của nhiều cây bonsai chỉ vài chục năm. Cây cổ thụ thật cần hàng trăm đến hàng nghìn năm và chỉ lớn trong môi trường tự nhiên phù hợp.

Bảo vệ cây cổ thụ ở Việt Nam

  • Không đào, chặt hoặc mua bán cây cổ thụ khai thác trái phép; chặt cây cổ thụ có thể vi phạm quy định của pháp luật.
  • Hỗ trợ các chương trình cây di sản và địa phương bảo vệ cây gắn với đình, chùa, làng quê.
Kim quýt bonsai mini để bàn
Kim quýt bonsai mini để bàn

⭐ 4.9 · Đã bán 2k+ · ☀️ Ưa sáng, cần nắng nhẹ buổi sáng

từ 99.000₫ · 2 nơi bán

Bảo vệ cây cổ thụ: mỗi người làm được gì?

  • Không đóng đinh, buộc dây hay khắc tên lên thân cây.
  • Không đổ rác, hóa chất hoặc chất thải vào gốc cây.
  • Giữ khoảng cách khi tham quan để không giẫm nén đất quanh gốc.
  • Báo cho cơ quan quản lý nếu thấy cây có dấu hiệu bị hại hoặc có nguy cơ đổ.

Cây cổ thụ là di sản của thiên nhiên và văn hóa; mất đi một cây già không thể trồng lại trong một đời người. Bảo vệ cây không chỉ là việc của cơ quan nhà nước mà là trách nhiệm chung của cộng đồng.

Câu hỏi thường gặp

Cây già nhất thế giới bao nhiêu tuổi?

Cây thông Methuselah ở California được ước tính khoảng 4.800 tuổi — một trong những cây đơn thân già nhất được xác định tuổi. Hệ rễ cây Old Tjikko ở Thuỵ Điển còn lâu đời hơn, khoảng 9.500 năm.

Cây cao nhất thế giới cao bao nhiêu?

Cây gỗ đỏ Hyperion ở California cao khoảng 116m, được phát hiện năm 2006 và giữ kỷ lục cây cao nhất thế giới được biết đến.

Việt Nam có cây di sản nào nổi tiếng?

Việt Nam đã công nhận hàng nghìn Cây Di sản, gồm nhiều cây đa, cây đề, cây gạo, cây sao, cây lim cổ thụ hàng trăm năm tuổi gắn với đình chùa, làng quê và các khu rừng.

Làm sao biết tuổi một cây cổ thụ?

Đếm vòng năm (nếu lấy được mẫu lõi gỗ) hoặc ước tính theo kích thước và tốc độ sinh trưởng; với cây quá lớn, phương pháp phỏng đoán có sai số.

Cây cổ thụ nào được xem là già nhất thế giới?

Thông bristlecone Methuselah khoảng 4.800 năm là một trong những cây đơn lẻ già nhất; ngoài ra còn các cây nhân bản vô tính (clonal) có thể già hơn nhiều.

Lời kết

Những cây cổ thụ là "nhân chứng" của lịch sử hành tinh. Câu chuyện của chúng nhắc ta trân trọng và bảo vệ mỗi cây xanh quanh mình.

Sản phẩm trong bài