Chọn cỡ cây theo không gian
Cây chậu hiếm khi đạt cỡ ngoài tự nhiên: chậu giới hạn rễ, trong nhà thiếu sáng nên cây lớn chậm. Hãy chọn cây theo cỡ nó sẽ đạt sau 2–3 năm, đừng theo cỡ lúc mua.
Các nhóm cỡ dùng trong sổ tay
Kệ treo nhiều tầng: cây để bàn, cây rủ, cây kệ đặt đúng tầm.Ảnh: apairandaspare · CC BY 2.0
| Nhóm | Chiều cao | Chậu | Đặt ở đâu | Ví dụ |
|---|
Để bàn    | ≤ 30cm | Ø6–15cm | Bàn làm việc, kệ sách, bậu cửa sổ | Sen đá, haworthia, trầu bà mini, kim ngân để bàn, cẩm nhung, violet |
Kệ, tủ thấp    | 30–60cm | Ø15–25cm | Tủ giày, kệ TV, góc bàn lớn, đôn thấp | Ngọc ngân, lan ý, kim tiền nhỏ, đuôi công, lan hồ điệp |
Cây sàn   | 60–150cm | Ø25–35cm | Cạnh sofa, góc phòng, hai bên cửa | Bàng Singapore nhỏ, trầu bà Thanh Xuân, kim tiền lớn, cau tiểu trâm cao |
Góc lớn, sảnh    | > 1.5m | Ø35cm+, chậu nặng | Sảnh, phòng khách trần cao, văn phòng mở | Monstera, phát tài, cau vàng, cao su, thiên điểu, kim ngân lớn |
Chậu treo, rủ   | Dây rủ 0.3–2m | Ø12–25cm có móc | Treo trần, mép kệ cao, lan can | Trầu bà, dây tim, chuỗi ngọc, dương xỉ Boston |
Leo cột, giàn   | 2–10m | Chậu sâu + cột/giàn | Cột rêu trong nhà; giàn ban công, sân | Monstera, trầu bà Nam Mỹ, hoa giấy, thiên lý, chanh dây |
| Sân vườn | Tuỳ loài, thường > 2m | Trồng đất hoặc thùng 40L+ | Sân, sân thượng, vườn | Mai, đào, sứ, ổi, chanh, tre trúc |
Đo không gian trước khi mua
Phòng khách: đo chiều cao, tán và lối đi trước khi chọn cây.Ảnh: Wonderlane · CC BY 2.0
- Chiều cao: cây sàn nên thấp hơn trần ít nhất 40–50cm để còn chỗ ra ngọn mới; cây trên kệ cách tầng trên ≥ 15cm.
- Tán rộng: trầu bà Thanh Xuân, monstera, môn, thiên điểu toả rộng gần bằng chiều cao — chừa khoảng 1–1.5m quanh chậu.
- Lối đi: cây có gai (xương rồng, agave, dứa) đặt xa lối đi, tầm tay trẻ em ít nhất 60cm.
- Sức chịu tải: chậu Ø40 đầy đất ướt nặng 40–60kg. Ban công và kệ treo tường cần kiểm tra trước; dùng giá thể nhẹ (xơ dừa, perlite) cho chậu lớn trên cao.
- Tỷ lệ chậu: chậu ≈ 1/3 đến 1/2 chiều cao cây (cây cao 1.2m → chậu cao 40–50cm) thì trông cân và không đổ.
Chậu lớn hơn cây bao nhiêu?
Mỗi lần thay chậu chỉ tăng 2–5cm đường kính (cây nhỏ) hoặc 5–10cm (cây lớn). Chậu quá to so với bộ rễ giữ nước lâu, đất chua và thối rễ — đây là lỗi phổ biến nhất khi mua chậu "cho cây lớn dần". Cây mọng nước, lan, lưỡi hổ, hoya thậm chí thích chậu chật.
| Chiều cao cây | Đường kính chậu gợi ý | Thể tích đất ~ |
|---|
| 10–20cm | Ø8–12cm | 0.3–1 lít |
| 20–40cm | Ø12–18cm | 1–3 lít |
| 40–80cm | Ø18–25cm | 3–8 lít |
| 80–150cm | Ø25–35cm | 8–20 lít |
| 1.5–2.5m | Ø35–45cm | 20–45 lít |
| Cây ăn quả, cây thế | Ø45–60cm / thùng | 40–100 lít |
Trồng chậu hay trồng đất?
Cây trồng chậu ngoài hiên — gọn, dễ xoay theo nắng và che mưa.Ảnh: ray_explores · CC BY 2.0
| Trồng chậu | Trồng đất |
|---|
| Kích thước | Bị giới hạn — giữ cây nhỏ gọn, hợp trong nhà | Cây đạt gần cỡ tự nhiên, có thể rất lớn (si, sanh, cao su thành cổ thụ) |
| Tưới | Thường xuyên, chậu nhỏ khô nhanh mùa nắng | Ít hơn nhiều sau khi bén rễ (3–6 tháng) |
| Phân | Phải bón đều, chất dinh dưỡng rửa trôi qua lỗ chậu | Bón ít, đất tự có |
| Di chuyển | Dễ — xoay theo nắng, che mưa, đưa vào nhà khi bão | Cố định, khó cứu khi úng/sương muối |
| Rủi ro | Úng do chậu bí, rễ cuộn, đổ ngã | Rễ phá nền, móng, ống nước (si, đa, bàng, tre); lan sang đất hàng xóm (tre, bạc hà) |
| Hợp với | Nhà phố, chung cư, cây nhiệt đới trong nhà, mọng nước, cây quý | Cây bóng mát, cây ăn quả muốn sai quả, hàng rào, cây leo giàn lớn |
Lưu ý cây xuống đất: cây có rễ mạnh (họ Dâu tằm — si, đa, sanh, bàng Singapore; tre; bàng; sứ lớn) trồng cách nhà, tường rào ít nhất 3–5m. Bạc hà, lá lốt, rau má, tre trúc nên trồng trong chậu chôn xuống đất hoặc có tấm chắn rễ, nếu không sẽ lan khắp vườn.
Đưa cây chậu xuống đất: trồng đầu mùa mưa, đào hố rộng gấp 2–3 lần bầu rễ, gỡ rễ cuộn, lấp đất trộn phân chuồng hoai, tưới đẫm và che nắng 1–2 tuần.