← Quay về Cobala GardenSổ tay học cây

Bách khoa Cây cảnh

Tra cứu nhanh cách nhận biết, trồng, chăm sóc và chữa bệnh cho hơn 900 loại cây cảnh phổ biến ở Việt Nam và thế giới.

🛒 Mua cây & phụ kiện tại Cobala Garden →
🌿 Cây trong nhà🌸 Lan · Mai · Đào🌵 Sen đá · Xương rồng🍊 Cây ăn quả kiểng🐟 Thuỷ sinh

← Xem tất cả chuyên đề

Pha phân & thuốc, quy đổi đơn vị

Liều trên bao bì là cho cây ngoài ruộng. Cây cảnh trong chậu, nhất là trong nhà, nên dùng 1/2 liều và bón đều hơn là bón đậm một lần.

Đọc chỉ số NPK

N Đạmnuôi lá, thânxanh tốt P Lânkích rễ,kích ra hoa K Kalicây cứng, hoa quảđẹp, chống chịu Ví dụ bao ghi 20-20-20 = 20% N · 20% P₂O₅ · 20% K₂O

Ba số trên bao phân là % đạm (N) – lân (P₂O₅) – kali (K₂O). N nuôi lá, thân; P kích rễ, ra hoa; K làm cây cứng, hoa quả đẹp, chống chịu.

LoạiVí dụ NPKDùng khi
Cân bằng20-20-20, 16-16-16Cây lá cảnh quanh năm, duy trì
Đạm cao30-10-10Kích ra lá, lan giai đoạn ra mầm, cây con
Lân cao10-30-20, 6-30-30, 10-60-10Kích ra rễ, kích ra hoa (trước mùa hoa 1–2 tháng)
Kali cao15-5-30Nuôi hoa, quả; giúp cây cứng trước mùa lạnh/mưa
Tan chậm (viên)Osmocote 14-14-14Rắc mặt chậu, nhả 3–6 tháng — tiện cho người bận
Hữu cơPhân trùn quế, phân dê/bò hoai, bánh dầu, dịch chuối, đạm cáCải tạo đất, an toàn, ít cháy rễ; dùng mùi nhẹ trong nhà: trùn quế

Bảng pha nhanh (pha cho 1 lít nước)

Phân hữu cơ dạng hạt (sừng nghiền) — tan chậm, ít cháy rễ.
Phân hữu cơ dạng hạt (sừng nghiền) — tan chậm, ít cháy rễ.Ảnh: Роговая стружка · CC BY-SA 4.0
Sản phẩmLá cảnh trong nhàCây ngoài trời, hoa, quảLanSen đá, xương rồng
NPK tan nước (bột)0.5g (≈ 1/8 thìa cà phê)1g (1/4 thìa)0.5–1g, tưới/phun 7–10 ngày/lần0.25–0.5g, 1 tháng/lần mùa sinh trưởng
Phân lỏng hữu cơ (đạm cá, rong biển)2–3ml5ml2ml1–2ml
Phân viên tan chậmChậu Ø15: 1 thìa cà phê (≈ 5g); Ø20: 2 thìa; Ø30: 1 thìa canh (≈ 15g) — 3–4 tháng/lần
Phân trùn quếRắc mặt chậu lớp 0.5–1cm, 1–2 tháng/lần; hoặc trộn 10–20% vào đất khi thay chậu

Nguyên tắc: tưới nước sạch cho đất ẩm trước rồi mới tưới phân (tránh cháy rễ); không bón cho cây vừa thay chậu (chờ 3–4 tuần), cây đang bệnh, cây ngủ. Cứ 4–6 lần bón thì 1 lần tưới đẫm nước sạch để xả muối tích trong chậu (viền trắng trên chậu đất nung, chóp lá cháy nâu là dấu hiệu dư muối).

Pha thuốc và chế phẩm thường dùng

Bình xịt áp lực — dán nhãn riêng cho bình phun thuốc.
Bình xịt áp lực — dán nhãn riêng cho bình phun thuốc.Ảnh: wheezinggirl · CC BY 2.0
Sản phẩmLiều cho 1 lítTrịGhi chú
Dầu neem (nguyên chất)3–5ml + 1ml xà phòng rửa chén (nhũ hoá)Rệp, rệp sáp, nhện đỏ, bọ trĩ, nấm nhẹPhun chiều mát, 5–7 ngày/lần × 3 lần; lắc đều liên tục.
Xà phòng diệt côn trùng5–10ml xà phòng không chất tẩyRệp mềm, nhện đỏPhải phun trúng côn trùng; rửa lại sau 2–3 giờ với cây lá mỏng.
Cồn 70%Dùng nguyên, chấm tăm bôngRệp sáp, rệp vảyThử trên 1 lá trước.
Mancozeb 80WPTheo nhãn (nhãn thường ghi khoảng 30–40g/bình 16 lít ≈ 2–2.5g/lít)Phòng nấm đốm lá, thán thư, thốiPhòng là chính; 7–10 ngày/lần mùa mưa.
Metalaxyl / Fosetyl-aluminiumTheo nhãnThối rễ, thối gốc, thối đen do nấm noãn (Phytophthora, Pythium)Tưới gốc hoặc phun theo nhãn; luân phiên thuốc để tránh kháng. (Carbendazim đã bị loại khỏi danh mục được phép ở VN từ 2017 — không dùng.)
Hexaconazole / Difenoconazole / AzoxystrobinTheo nhãnĐốm lá, thán thư, phấn trắng, rỉ sắtThuốc nấm lưu dẫn; luân phiên nhóm thuốc, không phun liên tục một loại.
Đồng (Copper oxychloride, Copper hydroxide)Theo nhãn (thường khoảng 2–3g/lít)Nấm và vi khuẩn (thối nhũn, đốm vi khuẩn)Không phun khi trời quá nắng; hạn chế cho lan non.
Abamectin 1.8ECTheo nhãn (ví dụ nhãn ghi 8–10ml/bình 16 lít ≈ 0.5–0.6ml/lít)Nhện đỏ, sâu non, bọ trĩThuốc hoá học — đeo khẩu trang, găng; xa thú cưng, bể cá.
Imidacloprid / ThiamethoxamTheo nhãnRệp sáp rễ, rệp, bọ phấnThuốc lưu dẫn; độc với ong — không phun cây đang hoa ngoài trời.
H₂O₂ 3% (oxy già)30–50mlRễ thối nhẹ, ruồi nấm, khử đấtTưới đẫm 1 lần, đất sủi bọt là bình thường.
Thuốc kích rễ NAA/IBA (bột/lỏng)Theo nhãn; bột chấm trực tiếpGiâm, chiếtChấm vết cắt rồi giũ bớt bột thừa.
Trichoderma (nấm đối kháng)Theo nhãn (thường trộn vào giá thể hoặc pha nước tưới gốc)Phòng thối rễ, nấm đấtKhông dùng chung lúc với thuốc nấm hoá học.

Đọc nhãn: liều in trên bao bì là chuẩn — mỗi hãng có nồng độ khác nhau. Nhãn thường ghi theo bình 16 lít: chia cho 16 để ra liều cho 1 lít. Chỉ dùng thuốc có trong Danh mục thuốc BVTV được phép sử dụng tại Việt Nam hiện hành.

An toàn: pha đúng liều — gấp đôi liều không trị nhanh gấp đôi mà dễ cháy lá. Phun ở ban công/ngoài trời, không phun trong phòng kín. Giữ thuốc trong chai gốc có nhãn, xa tầm tay trẻ em và thú cưng. Không đổ thuốc thừa vào bể cá, cống thoát nước mưa.

Quy đổi đơn vị

Đơn vịTương đương
1 thìa cà phê (muỗng nhỏ)≈ 5ml; bột phân ≈ 4–5g
1 thìa canh (muỗng lớn)≈ 15ml; bột phân ≈ 12–15g
1 nắp chai nước suối≈ 5–7ml
20 giọt≈ 1ml
1 bình xịt 500ml= 1/2 liều pha cho 1 lít
ppm (phần triệu)1ppm = 1mg/L; 1g phân trong 1L ≈ 1000ppm
Nồng độ % → g/L0.1% = 1g/L; 0.05% = 0.5g/L
Ánh sángTrong nhà gần cửa sổ: 1.000–5.000 lux; giữa phòng: 100–500 lux; nắng trưa: 50.000–100.000 lux. Cây chịu bóng cần ≥ 500 lux, cây ưa sáng ≥ 10.000 lux.
Độ cứng nước1 dGH/dKH ≈ 17.9ppm CaCO₃
Thể tích chậu tròn≈ 0.785 × Ø² × cao (cm³) ÷ 1000 = lít. Vd Ø20 × cao 18 ≈ 5.6L