Ánh sáng — yếu tố quyết định số 1
Cây “ăn” ánh sáng. Tưới, bón, đất đều chỉ là phụ nếu đặt sai chỗ sáng. Mắt người đánh giá ánh sáng rất kém — trong phòng tưởng sáng nhưng thường chỉ bằng một phần nhỏ ánh sáng ngoài trời.
Chịu bóng500–2.500 luxGiữa phòng, cách cửa sổ 3m+, hành lang, văn phòng chỉ có đèn. Cây: kim tiền, lưỡi hổ, trầu bà, ngọc ngân, cau tiểu trâm.
Sáng tán xạ2.500–10.000 luxCách cửa sổ 1–2m, hoặc sát cửa có rèm voan. Thấy rõ bóng mờ khi giơ tay. Đa số cây nội thất.
Sáng mạnh10.000–25.000 luxSát cửa kính lớn, có vài giờ nắng sớm. Bàng Singapore, thiên điểu, ngọc bích.
Nắng trực tiếp30.000–100.000 luxBan công, sân thượng. Sen đá, xương rồng, hoa giấy, hương thảo, sứ Thái.
Mẹo đo không cần máy
- Thử bóng bàn tay lúc trưa: bóng sắc nét = sáng mạnh; bóng mờ có viền = tán xạ; gần như không thấy bóng = bóng râm.
- Điện thoại có ứng dụng đo lux (dùng cảm biến ánh sáng) — đủ để so sánh các vị trí.
Hướng cửa sổ ở Việt Nam
- Đông: nắng sáng dịu — tốt nhất cho đa số cây.
- Tây: nắng chiều gắt, nóng — hợp cây mọng; cây lá mỏng cần rèm.
- Nam: sáng nhiều và đều cả ngày.
- Bắc: sáng dịu, ít nắng trực tiếp — hợp cây chịu bóng, Calathea.
Dấu hiệu sai ánh sáng
Thiếu: thân vươn dài, lá nhỏ dần, khoảng cách đốt xa, lá đốm/sọc thành xanh trơn, cây nghiêng hẳn về phía cửa. Thừa: mảng lá bạc trắng/nâu cháy, lá vàng nhạt cả cây, lá cuộn mép.
Đèn LED trồng cây (full spectrum) đặt cách ngọn 30–50cm, bật 10–12 giờ/ngày thay được ánh sáng tán xạ cho góc tối.